Je reuk en smaak veranderen tijdens de zwangerschap: hoe komt dat?

“Waarom ruikt de koelkast ineens zo sterk?”

“Hoe kan het dat ik koffie niet meer kan verdragen?”

“Alles smaakt ineens naar metaal.”

Tijdens de zwangerschap kunnen geuren en smaken opeens heel anders worden ervaren. Een geur die je vroeger heerlijk vond, kan je ineens misselijk maken. Of je merkt dat je favoriete maaltijd opeens vreemd smaakt.

Veranderingen in reuk en smaak zijn een veelvoorkomend verschijnsel tijdens de zwangerschap, vooral in het eerste trimester. Een verhoogde gevoeligheid voor geuren en een metaalachtige smaak in de mond worden ook door de NHS genoemd als mogelijke vroege zwangerschapssymptomen. 

Maar wat gebeurt er eigenlijk in je lichaam?

Je zintuigen veranderen mee

Zwangerschap is een periode waarin je lichaam zich voortdurend aanpast. Hormonen spelen daarbij een belangrijke rol. Ook je zintuiglijke waarneming kan veranderen.

Veel zwangeren vertellen dat ze bepaalde geuren veel sterker ruiken dan vóór de zwangerschap. Denk aan:

• koffie;
• gebakken of gebraden vlees;
• parfum;
• schoonmaakmiddelen;
• rook;
• de geur van de koelkast;
• voedsel dat normaal gesproken helemaal niet sterk ruikt.

Soms is een geur niet alleen sterker, maar wordt hij ook ineens als onaangenaam ervaren.

Interessant genoeg is het wetenschappelijke beeld iets genuanceerder. Onderzoek laat zien dat zwangeren inderdaad veranderingen in geurwaarneming rapporteren, maar dat dit niet altijd betekent dat de neus objectief gevoeliger is geworden voor iedere geur. Een recente systematische review vond bijvoorbeeld dat zwangeren geuren gemiddeld minder goed identificeerden, terwijl de ervaren geurintensiteit in het tweede en derde trimester juist hoger kon worden ervaren. 

Met andere woorden: “ik ruik alles veel sterker” is een echte ervaring, maar de onderliggende verandering in het reuksysteem is complexer dan alleen een betere neus.

Waarom ruikt alles ineens zo sterk?

De precieze oorzaak van veranderingen in reuk tijdens de zwangerschap is nog niet volledig opgehelderd.

Hormonen worden vaak genoemd als mogelijke verklaring. Tijdens de zwangerschap veranderen onder andere de concentraties van oestrogeen en progesteron sterk. Deze hormonale veranderingen kunnen invloed hebben op verschillende lichamelijke systemen, waaronder systemen die betrokken zijn bij smaak en voedselinname. 

Daarnaast kan de manier waarop de hersenen zintuiglijke informatie verwerken veranderen. Daardoor kan een geur die je vóór je zwangerschap nauwelijks opviel, opeens veel nadrukkelijker aanwezig lijken.

En dat kan behoorlijk intens zijn.

Een geur kan ineens misselijkheid veroorzaken

Een opvallend verband bestaat tussen geur en zwangerschapsmisselijkheid.

Voor sommige vrouwen is het niet alleen de misselijkheid die ervoor zorgt dat eten onaantrekkelijk wordt. Een bepaalde geur kan de misselijkheid juist uitlokken of versterken.

Onderzoek onder vrouwen met zwangerschapsmisselijkheid liet bijvoorbeeld zien dat geuren, vooral voedselgeuren, voor veel deelnemers een belangrijke aanleiding waren voor misselijkheid. 

Dat verklaart misschien waarom je tijdens je zwangerschap ineens de keuken uit moet wanneer iemand uien bakt, terwijl je daar vroeger helemaal geen probleem mee had.

En dan die vreemde smaak in je mond…

Naast veranderde reuk kan ook je smaak veranderen.

Een veelgenoemde ervaring is een metaalachtige of vreemde smaak in de mond. Ook kunnen voedingsmiddelen anders smaken dan je gewend bent. Zo kan iets wat normaal zoet smaakt ineens minder zoet lijken, terwijl bittere smaken juist nadrukkelijker kunnen worden ervaren.

Wetenschappelijk onderzoek naar smaak tijdens de zwangerschap laat echter geen volledig eenduidig beeld zien. Een review concludeerde dat veel onderzoeken wijzen op een verandering in smaakwaarneming, vooral vroeg in de zwangerschap, maar dat de resultaten tussen onderzoeken verschillen. 

Een systematische review uit 2024 vond bovendien dat de verschillen in smaakfunctie tussen zwangere en niet-zwangere vrouwen over het geheel genomen beperkt waren, terwijl er wel veranderingen werden gezien in de waardering van bepaalde smaken. 

Dat betekent dat jouw ervaring heel duidelijk kan zijn, ook al zijn veranderingen in smaak in wetenschappelijke metingen niet altijd even groot.

Waarom krijg je ineens trek in bepaalde dingen?

Veranderingen in reuk en smaak kunnen ook invloed hebben op wat je wel en niet wilt eten.

Misschien kun je ineens geen koffie meer ruiken, terwijl je vóór je zwangerschap iedere ochtend een kop dronk. Of je hebt opeens zin in citrusfruit, yoghurt of iets hartigs.

Zwangerschapsgerelateerde veranderingen in smaak en reuk worden in verband gebracht met veranderingen in voedselvoorkeuren en eetgedrag. De NHS noemt bijvoorbeeld nieuwe voedselvoorkeuren en een veranderde interesse in bepaalde voedingsmiddelen als mogelijke zwangerschapssymptomen. 

Het kan daarom helpen om niet te streng vast te houden aan wat je vóór je zwangerschap lekker vond. Je lichaam en je zintuiglijke beleving kunnen tijdelijk veranderen.

Wat kun je doen als geuren je misselijk maken?

Als bepaalde geuren je misselijk maken, kan het helpen om praktische aanpassingen te proberen.

Denk bijvoorbeeld aan:

• Kies tijdelijk voor koude of lauwwarmemaaltijden als warme etensgeuren je tegenstaan.
• Vraag iemand anders om sterk ruikendeten te bereiden.
• Ventileer de keuken tijdens het koken.
• Bewaar voedsel goed afgesloten in de koelkast.
• Kies voedingsmiddelen die je op dat moment wél prettig vindt ruiken en smaken.
• Eet kleine hoeveelheden verspreid over de dag als grote maaltijden lastig zijn.
• Houd voldoende rekening met vochtinname.

Er is geen universele oplossing. Wat voor de ene zwangere prettig werkt, kan voor eenandere juist niet werken.

Luister naar je veranderde zintuigen

Veranderingen in reuk en smaak kunnen soms voelen als een klein detail van de zwangerschap, maar ze kunnen een behoorlijke invloed hebben op je dagelijks leven.

Je eetlust, voedingskeuzes en zelfs socialesituaties kunnen veranderen. Een etentje kanineens lastig zijn wanneer je de geur van hetrestaurant niet verdraagt. En een partner die ’s avonds na het koken naast je op de bank zit, kan opeens verrassend sterk ruiken.

Het kan helpen om deze veranderingen niet direct als vreemd of lastig te zien, maar als onderdeel van de vele lichamelijke veranderingen die tijdens een zwangerschap kunnen optreden.

Wanneer moet je contact opnemen met je verloskundige of arts?

Een veranderde reuk of smaak op zichzelf is meestalgeen reden tot ongerustheid. Maar wanneer je door misselijkheid of braken nauwelijks kunt eten of drinken, of wanneer je je zorgen maakt over jeklachten, is het verstandig om contact op te nemenmet je verloskundige, huisarts of gynaecoloog.

Ook ongebruikelijke eetlusten waarbij je niet-eetbare dingen wilt eten, zoals aarde, klei of andere materialen, bespreek je het beste met een zorgverlener. Dit kan passen bij picaen kan bijvoorbeeld samenhangen met eenijzertekort. 

Je lichaam vertelt een nieuw verhaal

Zwangerschap verandert niet alleen je buik. Het verandert soms ook de manier waarop je de wereld om je heen ervaart.

Een kop koffie die opeens ondraaglijk ruikt.
Een appel die ineens anders smaakt.
De geur van je favoriete parfum die je nietmeer kunt verdragen.

Het zijn kleine voorbeelden van een lichaam dat voortdurend aan het veranderen is.

Door je bewust te worden van deze veranderingen, kun je beter begrijpen wat er met je gebeurt. Niet ieder signaal hoeft direct een betekenis te hebben. Soms is het simpelweg je zwangere lichaam dat je laat merken: dit is even anders dan je gewend bent.

bron:
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28334158/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15201206/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24972540/